Αρχική δημοσίευση: Αστυνόμευση (και προμήθεια) που δεν ήταν και τόσο «έξυπνη» τελικά - omniatv
Μόλις εφτά χρόνια μετά και ενώ το Ελληνικό Δημόσιο έχει ήδη καταβάλλει τους διαθέσιμους πόρους για την αγορά του, η ΑΠΔΠΧ μπλοκάρει το σύστημα «Smart Policing» της Ελληνικής Αστυνομίας. Όπως ανακοινώνει το δελτίο τύπου της οργάνωσης Homo Digitalis που πρώτη ασχολήθηκε με το ζήτημα από το Δεκέμβριο του 2019, «στις 31 Δεκεμβρίου 2025, η ΑΠΔΠΧ εξέδωσε την Απόφαση 45/2025, με την οποία προειδοποιεί την ΕΛ.ΑΣ. να μην ενεργοποιήσει το Σύστημα Smart Policing, καθώς, υπό το ισχύον νομικό πλαίσιο, οποιαδήποτε παραγωγική λειτουργία του θα συνιστούσε παράνομη επεξεργασία προσωπικών δεδομένων. Η Αρχή διαπίστωσε ότι δεν υφίσταται νομική βάση για τη σκοπούμενη επεξεργασία μέσω του εν λόγω συστήματος καθώς και ότι δεν είχε διενεργηθεί έγκαιρα η απαιτούμενη εκτίμηση αντικτύπου προσωπικών δεδομένων κατά το στάδιο της πιλοτικής εφαρμογής του συστήματος.»
Τι είναι όμως το «Smart Policing»;
Σε διάφορους κύκλους το έργο είχε παρουσιαστεί ως μία απλοποίηση της διαδικασίας ταυτοποίησης όσων θα σταματούσε στο δρόμο η ΕΛ.ΑΣ. Θα σκεφτόταν κανείς πως θα βοηθούσε τους ένστολους να μην χρειάζεται να τηλεφωνούν στο οικείο ΑΤ και να αναφέρουν αριθμούς ταυτότητας και διαβατηρίων όσων ελέγχονται.
Αντ’ αυτού, όπως διαβάζουμε στην σχετική έκθεση των Homo Digitalis οι συσκευές
(α) Παρέχουν τη δυνατότητα αποστολής φωτογραφιών σε βάσεις δεδομένων,
(β) θα επιτρέπουν στους αστυνομικούς να ανεβάζουν αρχεία φωτογραφιών είτε μέσω ενός πεδίου διαλόγου είτε με μεταφορά και απόθεση (συμπεριλαμβανομένων μαζικών αρχείων),
(γ) δίνουν τη δυνατότητα μαζικής αναζήτησης βάσει πολλών φωτογραφιών,
(δ) ενώ περιλαμβάνουν λογισμικό αναγνώρισης προσώπου που υποστηρίζει τον ορισμό ορίων (matching scores), πάνω από τα οποία η απάντηση του λογισμικού επιστρέφεται αυτόματα χωρίς την ανάγκη επιβεβαίωσης από εξειδικευμένο προσωπικό.
Το έργο μάλιστα καθώς και η INTRACOM Telecom (ως πάροχος) είχε βραβευτεί το 2022 αποσπώντας την πρώτη θέση στην κατηγορία «Καλύτερη Εφαρμοσμένη Ιδέα», στη θεματική περιοχή «Ασφάλεια του Πολίτη». Το βραβείο απονεμήθηκε από τη Γενική Γραμματεία Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Απλούστευσης Διαδικασιών του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης στο πλαίσιο του ετήσιου Διαγωνισμού Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
Δύο χρόνια μετά, το 2024 η Διεύθυνση Τροχαίας του Αρχηγείου της Ελληνικής Αστυνομίας περιχαρής διοργάνωνε σχετική ημερίδα παρουσίασης του, όπου είδαν το φως της δημοσιότητας για πρώτη φορά οι συσκευές που παρέλαβε η ΕΛ.ΑΣ στα πλαίσια του έργου. Όπως είχε αποκαλύψει η Ευτυχία Σουφλερή σε ρεπορτάζ της στο News 24/7, τα μηχανήματα του προγράμματος “Smart Policing” παραδόθηκαν στην Ελληνική Αστυνομία τον Νοέμβριο του 2021 και τέθηκαν σε επιχειρησιακή χρήση στις 19 Δεκεμβρίου 2021, ενώ η σχετική έρευνα της ΑΠΔΠΧ βρισκόταν σε εξέλιξη. Ταυτόχρονα κάπως έτσι μαθαίνουμε πως η χρήση του συστήματος δεν θα περιοριστεί εντός των επιχειρήσεων σκούπα της ΕΛ.ΑΣ για αιτούντες άσυλο και μετανάστες, αλλά θα χρησιμοποιηθεί και στα πλαίσια ελέγχου για παραβάσεις του ΚΟΚ.
Τότε, το 2024, ήταν και η πρώτη φορά που είδαμε τον τύπο της συσκευής που τελικά προμηθεύτηκε η Ελληνική Αστυνομία, πληροφορία που δεν δημοσιεύτηκε από την ίδια ή το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη. Η συσκευή που παράγεται από την Grabba, και φέρει την ονομασία Grabba CompactONE μπορεί να προσαρμοστεί σε πολλούς διαφορετικούς τύπους smartphone, κάτι που κάποιος κακεντρεχής (όχι εμείς) θα έλεγε πως ανοίγει το δρόμο για περαιτέρω κατάχρηση των εργαλείων αυτών από ενστόλους που μπορεί να το προσαρμόζουν στις προσωπικές τους συσκευές. Το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη μάλιστα, σε δελτίο τύπου που εξέδωσε τον Ιούλιο του 2024 ενημέρωνε ότι τυχόν παραβάσεις και μετέπειτα ταυτοποίηση μέσω του Smart Policing θα βεβαιώνονται πια με Ηλεκτρονική Πράξη Βεβαίωσης Παράβασης.
Η απόφαση της ΑΠΔΠΧ που μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρη εδώ καταλήγει να απευθύνει σύμφωνα με την παρ. 4 στοιχ. α’ άρθρο 15 του ν. 4624/2019 προειδοποίηση για τη μη ενεργοποίηση του Σύστηματος για την Έξυπνη Αστυνόμευση δεδομένου ότι με το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο τυχόν παραγωγική λειτουργία του συστήματος, θα συνιστούσε παράνομη επεξεργασία προσωπικών δεδομένων και θα παραβίαζε τις διατάξεις του προαναφερθέντος νόμου.
Ζητήσαμε από τον Λευτέρη Χελιουδάκη, συνιδρυτή και εκτελεστικό διευθυντή της Homo Digitalis τις πρώτες εντυπώσεις του για αυτή την απόφαση. Μας είπε:
Η υπόθεση αναδεικνύει μια σοβαρή κατασπατάληση δημόσιων πόρων, συμπεριλαμβανομένων ευρωπαϊκών κονδυλίων, για ένα σύστημα που δεν πληρούσε τις βασικές προϋποθέσεις νομιμότητας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση χρηματοδότησε το 75% του έργου, χωρίς να ελέγξει τη συμμόρφωσή του με τη νομοθεσία για τα προσωπικά δεδομένα. Παρά τη σημαντική Απόφαση της ΑΠΔΠΧ, πρέπει να παραμείνουμε σε διαρκή επαγρύπνηση για το ενδεχόμενο μεταγενέστερης χρήσης του συστήματος. Η εμπειρία δείχνει ότι τέτοιου είδους τεχνολογίες δεν εγκαταλείπονται πάντα στην πράξη, ακόμη κι όταν απορρίπτονται θεσμικά, ενώ η προσπάθεια υιοθέτησης ενός νέου νομικού πλαισίου, μπορεί να το φέρει ξανά στο προσκήνιο.
Αν έτυχε να χρησιμοποιήσουν αστυνομικοί σε σας κάποια αντίστοιχη συσκευή, επικοινωνήστε μαζί μας! Θα θέλαμε πολύ να ακούσουμε τη μαρτυρία σας!