Αρχική δημοσίευση: https://omniatv.com/853500698/diki-ampelokipon-ta-ektakta-astynomodikeia-toy-187a/
«Το δικαστήριο δεν είναι η αστυνομία» και «εμείς εδώ δικάζουμε βάσει του νόμου και μόνον». Αυτές τις φράσεις έχει επαναλάβει πολλές φορές ο πρόεδρος του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων, Σπυρίδων Γεωργουλέας, κατά τις έξι, μέχρι σήμερα, δικασίμους στις οποίες συνεδριάζει το δικαστήριο.
Είναι αλήθεια ότι διευθύνει τη διαδικασία με υπευθυνότητα, φροντίζοντας να τηρεί αποστάσεις από τα «αφηγήματα» (όπως τα χαρακτήρισε) που έχουν δημιουργηθεί, διασφαλίζοντας τα προβλεπόμενα δικαιώματα των κατηγορουμένων, τουλάχιστον εντός του δικαστηρίου, και αποφεύγοντας εν πολλοίς την έκφραση κρίσεων. Εφαρμόζοντας το κοινώς αποδεκτό αξίωμα «οι δικαστές μιλούν με τις αποφάσεις τους».
Είναι επίσης αλήθεια ότι η πραγματικότητα μέσα στην οποία λειτουργεί ένα δικαστήριο, δεν διαμορφώνεται αποκλειστικά από την θεωρητική δικονομία ή έστω τη συμπεριφορά και τις αντιλήψεις του προέδρου ή και των δύο ακόμα Εφετριών που αποτελούν τη σύνθεση και θα αποφασίσουν στο τέλος – χωρίς όμως να έχουν παρέμβει μέχρι στιγμής σε κανένα σημείο της δίκης – αλλά, κυρίως, από υλικές σχέσεις στον πραγματικό κόσμο.
Το πλέγμα αυτών των σχέσεων απεικονιζόταν γλαφυρά από τους «σιωπηλούς παράγοντες», τους ένοπλους με τα αυτόματα εντός της αίθουσας, οι οποίοι φρουρούν τα πέντε κατηγορούμενα και προφυλακισμένα άτομα.
Σε μια εύγλωττη στιγμή της δίκης, την ώρα που η έδρα εξέταζε μάρτυρες, ένας κουκουλοφόρος αστυνομικός, έχοντας το χέρι του στο αυτόματο που είχε κρεμασμένο μπροστά του, σήκωσε το πόδι του και ακούμπησε τη μπότα του στο ξύλινο κιγκλίδωμα, φέρνοντας έτσι την κάννη του όπλου του σε απόσταση περίπου 10 εκατοστών από τις/τους δημοσιογράφους που κάθονταν δίπλα. Μια – μάλλον ακούσια – υπενθύμιση για το ποιο είναι το, πολύ υλικό και καθόλου θεωρητικό, θεμέλιο από το οποίο πηγάζουν οι εξουσίες σε ένα κράτος της νεωτερικότητας.
Στο διαδικαστικό κομμάτι, από το τέλος της 3ης δικασίμου (03/04/2026) και καθ’ όλη την 4η, 5η και 6η ημέρα της δίκης (σήμερα 15/04/2026), η έδρα εξέτασε μάρτυρες για την υπεράσπιση της Μαριάννας Μ., της Δήμητρας Ζ., του Δημήτρη Π., του Νίκου Ρωμανού και του Α.Κ.
Πώς να ισχυριστείς ότι μια δίκη με το 187Α δεν είναι πολιτική δίκη;
Το ερώτημα αυτό επανήλθε ξανά και ξανά, στις τοποθετήσεις και τις απαντήσεις των μαρτύρων κατά την εξέτασή τους. Ο πρόεδρος έχει επαναλάβει αμέτρητες φορές τη φράση «δεν δικάζουμε ιδέες, ούτε αντιλήψεις, ούτε πολιτικές θέσεις εδώ»· σχεδόν τόσες φορές, όσες και μια άλλη φράση: «στις συζητήσεις που είχατε, είχε (η Μαριάννα Μ. ή η Δήμητρα Ζ., κατά περίπτωση) εκφράσει ποτέ υποστήριξη προς μορφές ένοπλης πάλης»; Αναδεικνύοντας, έτσι, τη θεμελιώδη αντίφαση μέσα στην οποία είναι εγκλωβισμένος: από τη μια να υπηρετήσει ένα δικαιϊκό σύστημα που διατρανώνει σε όλους τους τόνους ότι δικάζει μόνο πράξεις κι από την άλλη να δικάσει με βάση έναν νόμο που φτιάχτηκε με αποκλειστικό περιεχόμενο την ποινικοποίηση ιδεών και την τοποθέτηση μιας ολόκληρης πολιτικής ιδεολογίας – του αναρχισμού – σε καθεστώς εξαίρεσης. Κι αυτό δεν είναι άλλο από το άρθρο 187Α του ποινικού κώδικα.
Το ποιο είναι αυτό το καθεστώς εξαίρεσης και γιατί θεωρείται ως τέτοιο, προέκυψε – ρητά ή υπόρρητα – από το σύνολο των καταθέσεων των μαρτύρων υπεράσπισης.
Μια κατηγορία μαρτύρων ήταν εκείνες κι εκείνοι που ήρθαν να υπερασπιστούν τη μνήμη του Κυριάκου Ξυμητήρη και την πολιτική ταυτότητα, τόσο εκείνου, όσο και της Μαριάννας Μ., που η ανακρίτρια πήρε την «απολογία» της από το νοσοκομείο όπου νοσηλευόταν ως πολυτραυματίας, όσο και της Δήμητρας Ζ., που βρέθηκε κατηγορούμενη για τις φιλικές και πολιτικές της σχέσεις.
Οι μάρτυρες αυτοί, είτε από τη Γερμανία, είτε από την Ελλάδα, έφτιαξαν ένα ψηφιδωτό με πολλές όψεις. Πρώτα πρώτα αποτύπωσαν την ενεργό πολιτική δράση της Μαριάννας Μ. και του Κυριάκου Ξυμητήρη, καθώς και της Δήμητρας Ζ. σε πολιτικές συνελεύσεις, δράσεις αλληλεγγύης, κοινωνικούς αγώνες και κινητοποιήσεις, αναδεικνύοντας έτσι το πραγματικό περιεχόμενο της αναρχικής πολιτικής ταυτότητας, σε αντίθεση με το κυρίαρχο μιντιακό αφήγημα. Και δεύτερον, έδωσαν το πλαίσιο του τι στ’ αλήθεια σημαίνει «βία» και «τρομοκρατία», ειδικά στη σημερινή κατάσταση, με μια εν εξελίξει γενοκτονία στην Παλαιστίνη, μαζικούς φόνους μεταναστριών στα σύνορα της Ελλάδας και τις τρομοκρατικές επεμβάσεις με απαγωγές και δολοφονίες αρχηγών κρατών.
«Εμείς συμμετείχαμε σε οργάνωση και καταδικαστήκαμε· αυτό εδώ δεν είναι οργάνωση»
Πέρα από όσα περιγράφηκαν πιο πάνω, υπήρξαν και μάρτυρες που μίλησαν από τη δική τους, βιωμένη εμπειρία για το μέγεθος, την έκταση και τη μεθοδικότητα της κατασκευής κατηγορητηρίων από την Διεύθυνση Αντιμετώπισης Ειδικών Εγκλημάτων Βίας (ΔΑΕΕΒ, η λεγόμενη «αντιτρομοκρατική») ειδικά με βάση την πολιτική ταυτότητα των αναρχικών.
Όπως περιέγραψε ο Παναγιώτης Αργυρού στην κατάθεσή του, με βάση το 187Α κατηγορήθηκαν 70 συνολικά άνθρωποι για συμμετοχή στην οργάνωση Συνωμοσία των Πυρήνων της Φωτιάς αλλά οι 60 από αυτούς αποδείχθηκαν, από τα δικαστήρια, άσχετοι. Η Σ.Π.Φ. ήταν η πρώτη οργάνωση που διώχθηκε με το 187Α. Δέκα άτομα είχαν αναλάβει την ευθύνη της συμμετοχής τους, συμπεριλαμβανομένου και του ίδιου, αλλά αυτό δεν ήταν αρκετό για τις διωκτικές αρχές. Εξήντα άνθρωποι ταλαιπωρήθηκαν για χρόνια με συλλήψεις, έρευνες στα σπίτια τους, άδικες προφυλακίσεις και ενίοτε και κρατήσεις και τελικά αθωώθηκαν, χωρίς κανείς αστυνομικός της ΔΑΕΕΒ ή ανακριτής ή πολιτικά προϊστάμενος να αναλάβει την ευθύνη και να υποστεί συνέπειες για αυτό το τεράστιο, επαναλαμβανόμενο φιάσκο πραγματικής βίας.
Κι αυτό γιατί, όπως είπε ο μάρτυρας, το 187Α «είναι εργαλείο – λάστιχο, με αοριστία στο κίνητρο, καθώς δεν εξηγεί με ποιον τρόπο απειλήθηκε το κράτος ή ξένοι διεθνείς οργανισμοί». Ως προς το σκέλος της οργάνωσης, σημείωσε: «Αν σχεδιάζεις κάτι στο μυαλό σου, αυτό δεν σημαίνει ότι υφίσταται και οργάνωση. Το λέω μετά λόγου γνώσεως, γιατί ήμουνα σε μια οργάνωση που εσείς λέτε ‘τρομοκρατική’, εγώ λέω επαναστατική, πρέπει να υπάρχουν άνθρωποι, δεν αρκούν τα όπλα».
Αντίστοιχα έβαλε το πλαίσιο του τι είναι και τι δεν είναι οργάνωση και η Πόλα Ρούπα, που είχε καταδικαστεί για την οργάνωση Επαναστατικός Αγώνας: «[ο Ε.Α.] Ήταν οργάνωση κανονική, είχαμε χώρους σταθερούς, σε κάποιους οπλισμός, σε άλλους κάτι άλλο, σε κάποια οχήματα […] υπήρχε μια ταξινόμηση, μια δομή και στρατηγική, μπορώ να μιλήσω γι’ αυτή, αλλά δε νομίζω ότι είναι επί του παρόντος». Η μάρτυρας έθεσε επίσης το περίγραμμα της ιστορικής εξέλιξης τόσο της ειδικής ποινικής αντιμετώπισης, δηλαδή του καθεστώτος εξαίρεσης, όσο και της ίδιας της έννοιας του πολιτικού εγκλήματος, αναφερόμενη στο έργο του καθηγητή Ποινικού Δικαίου, Ιωάννη Μανωλεδάκη: «Έχει καταγραφεί ότι έχουν βρεθεί σε αδιέξοδο οι νομικοί να ορίσουν τι είναι το πολιτικό έγκλημα. Ο Ι. Μανωλεδάκης έλεγε ότι η νομολογία της τρομοκρατίας είναι η επί τούτου επίθεση πάνω στο πολιτικό έγκλημα για την εξαφάνισή του. Οι περιπέτειες του πολιτικού εγκλήματος… ο Μανωλεδάκης το έχει εξαντλήσει», είπε, με τον πρόεδρο να σημειώνει «Ξέρετε καλύτερα από εμάς… Δεν το λέω ειρωνικά».
Θάρρος και παρρησία απέναντι στην ποινικοποίηση κοινωνικών σχέσεων
Άλλες κι άλλοι μάρτυρες μίλησαν για δικές τους στοχοποιήσεις από την ΕΛ.ΑΣ. και τις ανακριτικές αρχές. Διαχρονικές συλλήψεις με προφυλακίσεις και στο τέλος αθωώσεις, ήδη από τη δεκαετία του ‘80 ως και πρόσφατα. Συλλήψεις που συνέβαιναν με δύο βασικά χαρακτηριστικά: είτε επειδή ήταν αναρχικές/αναρχικοί, είτε (και) επειδή είχαν κοινωνικές σχέσεις με άλλα άτομα που εντάσσονταν στον αναρχικό χώρο.
Μια ακόμα σημαντική λεπτομέρεια που δεν μπορούσε διαφύγει της προσοχής του ακροατηρίου, ήταν και η παρρησία, το θάρρος και η ειλικρίνεια με την οποία αναρχικές και αναρχικοί αναλαμβάνουν την ευθύνη των ενεργειών τους τους χωρίς περιστροφές και υπεκφυγές. Ήταν ένα κοινό χαρακτηριστικό, τόσο στις μαρτυρίες, όσο και στις παρεμβάσεις που έκανε η ίδια η Μαριάννα Μ: «Αναλαμβάνω την ευθύνη για όσα έκανα, όχι όμως για ό,τι μου αποδίδουν ως αφήγημα».
Κι αυτό είναι κάτι που δεν μπορεί παρά να διακριθεί ως αντίθετο σημείο ήθους και υπευθυνότητας από το ναδίρ στο οποίο βρέθηκαν κάποιοι άλλοι κατηγορούμενοι, σε μια δίκη που τελείωσε πρόσφατα, μετά από 11 ολόκληρα χρόνια. Εκείνη της μεγαλύτερης και μακροβιότερης, αυθεντικής τρομοκρατικής οργάνωσης που λειτούργησε και λειτουργεί στη χώρα αλλά έφτασε να δικαστεί μόνο ως εγκληματική – χάρη στις ίδιες διωκτικές αρχές που φτιάχνουν «οργάνωση» από τον αέρα, αν πρόκειται για αναρχικές/αναρχικούς.
Οι οικείοι και ο κοινωνικός περίγυρος στο πλευρό των κατηγορουμένων
Μια άλλη κατηγορία μαρτύρων ήταν οι συγγενείς και οικείοι όλων των κατηγορουμένων. Αν και δεν έκαναν ειδικά πολιτικές εκτιμήσεις και δεν γνώριζαν συγκεκριμένες λεπτομέρειες για το ατύχημα της έκρηξης στο διαμέρισμα των Αμπελοκήπων, οι περιγραφές τους για τον χαρακτήρα και το ήθος των πέντε ατόμων που κατηγορούνται, κινήθηκαν σε απόλυτη αρμονία με τα γεγονότα της ζωής τους όπως έχουν τεκμηριωθεί. Αντίθετα, βέβαια, από πολλά αφηγήματα τα οποία διακινήθηκαν από γνωστούς αστυνομικούς συντάκτες των ΜΜΕ, τα οποία θα εξετάσουμε λεπτομερώς σε προσεχές μας δημοσίευμα.
Οι «μεγάλοι άσχετοι» της υπόθεσης, ο Νίκος Ρωμανός και ο Α.Κ., αναδείχθηκαν ως τέτοιοι και μέσα από τις καταθέσεις των μαρτύρων. Εκτός από την κατάθεση του δασκάλου και φίλου του, Πέτρου Δαμιανού, που περιέγραψε πώς ο Ν. Ρωμανός άρχιζε να ξαναχτίζει τη ζωή του μετά την αποφυλάκισή του, χαρακτηριστική ήταν και η κατάθεση του πατέρα του Α.Κ.: «Όταν συνελήφθη ο Νίκος, ο Α.Κ. πήγε μαζί με άλλους φίλους του στα δικαστήρια για συμπαράσταση… Ο γιος μας συνελήφθη 8 μέρες μετά. Δεν ήταν ένα παιδί που εντωμεταξύ φοβήθηκε κάτι. Ούτε σκιά ούτε σκοτάδι, πήγαινε δουλειά, ερχόταν σπίτι, έβλεπε την κοπέλα του. Δεν υπήρχε ίχνος εκνευρισμού, νευρικότητας. Συνέχισε κανονικά τη ζωή του. Οκτώ μέρες, ξέρει ότι ο Νίκος Ρωμανός έχει συλληφθεί με αποτύπωμα στη σακούλα, δεν κρύβεται. Κι ένα πρωί βρίσκει έξω από το σπίτι την αντιτρομοκρατική, χωρίς να έχει καν κάνει τη σύνδεση με αυτό το πράγμα».
Όπως έχει αναφερθεί πολλές φορές στο δικαστήριο, και από τον ίδιο τον πρόεδρο, η «ρυπαρή» αυτή σακούλα είχε πολλά άλλα, αταυτοποίητα αποτυπώματα εξωτερικά. Τα οποία στην πρώτη έκθεσή της η ΕΛ.ΑΣ. δεν τα ανέφερε καν, αφήνοντας να πλανάται η εντύπωση ότι τα μόνα αποτυπώματα ήταν του Ν. Ρωμανού και του Α.Κ.
Άλλωστε αυτή η «εντύπωση» ήταν αρκετή για να διαταχθεί η προφυλάκιση και των δύο, με βάση μόνο αυτά τα τμήματα αποτυπωμάτων.
***
Πώς λοιπόν ένα συγκεκριμένο γεγονός, αυτό της έκρηξης, για το οποίο η Μαριάννα Μ. έχει ρητά αναλάβει τις ευθύνες που αναλογούν στην ίδια και τον νεκρό Κυριάκο Ξυμητήρη, μετατρέπεται σε ένα ποινικό αφήγημα περί «οργάνωσης» και «τρομοκρατίας»; Με μια συστηματικά εφαρμοζόμενη μέθοδο της ΔΑΕΕΒ, απαντούν οι μάρτυρες. Κι όχι μόνο αυτοί, αλλά και τα στοιχεία.
Η δίκη θα συνεχιστεί την Πέμπτη 16 Απριλίου 2026 με την έναρξη των απολογιών.